Ondernemerschap in kunstonderwijs – Het beste uit twee werelden.

Waarmee zal ik beginnen?
Het IMI, een secundaire school voor ASO, TSO en BSO in Roosdaal, een plattelandsgemeente ergens in Pajottenland, creëert op 3 en 4 februari aanstaande een gloednieuwe opera ‘Leedberg, de Sage’.
Het libretto werd geschreven door Monique Janssen (IMI Roosdaal, AP Antwerpen, KCB Brussel) en is gebaseerd op een historische legende, een dramatische gebeurtenis die zou hebben plaatsgevonden op de locatie waar de school nu staat: bovenop de Ledeberg. Zij vroeg componist Philippe Lamouris (Koninklijk Conservatorium Brussel) om hierbij de muziek te componeren en betrok regisseuse Hildegard De Vuyst (KVS, Alain Platel, Ballet de Marseille) voor de dramatische vormgeving.
En alsof dit nog niet bijzonder genoeg is gaf dit artistiek project aanleiding tot lokale samenwerkingen met een folkensemble, muzikanten uit de Congolese gemeenschap, personen met een verstandelijke beperking en een kinderkoor.

Startkapitaal, het bijbelverhaal van de talenten in een actuele jas.

In deze school staat MO hoog op de agenda en is het een visitekaartje bij uitstek. Zoiets gaat natuurlijk niet vanzelf maar is het resultaat van keihard (blijven) werken. Een jaar of acht geleden, na een dramatische inspectie is het roer helemaal omgegooid. Er is in het MO-lokaal geïnvesteerd: een nieuw lokaal (125 m2) met een basisopstelling van 2 akoestische piano’s, 10 keyboards, 8 melodische Orff-instrumenten en een ritmesectie (slaggitaar, bas-gitaar en drumstel) met versterkers.
Met deze uitrusting kon er al daadwerkelijk in elke MO-les gedifferentieerd gemusiceerd worden.
Voor een nog hoger (artistiek) rendement werd er een schoolorkest opgericht, een schoolkoor en een slagwerkgroep waarmee jaarlijks grote muziekvoorstellingen worden gecreëerd samen met 150 leerlingen. Na verloop van tijd en een groeiende lokale bekendheid konden er van de opbrengsten en vrije bijdragen (van sympathisanten) grote instrumenten worden aangekocht zoals een marimba, vibrafoon en een orkestklokkenspel, maar ook ander instrumentarium zoals 12 gitaren, bongo’s, conga’s, cajon en een degelijke aanvulling van het kleiner ritmisch slagwerk en 40 orkestpupiters.
Al deze spullen (en nog meer) staan speelklaar want ze worden dagelijks gebruikt: in de lessen wordt gezongen, gespeeld en geïmproviseerd want dit is het ECHTE uithangbord: de leerlingen! Zij komen met plezier naar de les, praten er thuis enthousiast over en ouders worden nieuwsgierig. Elke les is een ‘open les’ waar ouders, collega’s en directie welkom zijn. Elke evaluatie is een klein klas-optreden (tijdens het gewone lesuur) waarvoor publiek wordt gezocht in de leraarskamer, in de directiegang, in de secretariaten, in de studie, bij ouders, familie of voorbijgangers op straat: muziek moet worden gehoord en als het goed is vertelt het zich voort. Dát is het gevolg van goed ondernemen.
De benzine van onze onderneming is vakmanschap, enthousiasme, durf en inzet.
Onze winst is: grote voldoening, exclusieve arbeidsvreugde en waarachtige menselijke verbindingen.
Bij mijn weten nergens te koop.

Vertrouwen, samenwerking en autonomie als basis voor goed ondernemerschap.

De onderneming groeide omdat men zag dat het goed was. Het koor, het orkest en de slagwerkgroep groeit niet alleen gestaag met leerlingen en collega’s maar ook met muzikaal volk van buitenaf: ouders, familie, buren, dorpsgenoten, muziekstudenten, stagiairs: positief trekt positief!
Enthousiaste collega’s boden hun diensten aan: muzikaal, administratief, organisatorisch, logistiek, … Op een organische manier ontstond er een weefsel waarin iedereen zijn eigen talent kan ontplooien. Er worden in onze organisatie geen uren geteld, geen taken vergeleken, er wordt niet nodeloos vergaderd maar op basis van vertrouwen, collegialiteit en goede samenwerking louter gestreefd naar het beste resultaat. En wat een plezier dat al heeft opgeleverd… Muziek is ook goed voor de teamwerking in een school.

De directie van het IMI verstaat als geen ander de kunst van het vertrouwen geven; het is immers ook nog nooit beschaamd, een cirkel die blijvend gevoed wordt door goede resultaten aan de ene kant en grote bemoediging aan de andere kant. Er is een wederzijds respect tussen het MO-ondernemerschap en de schoolleiding want de onderneming genereert een artistieke, pedagogische en sociale winst voor de MO-lessen in het bijzonder, en bij uitbreiding, voor de hele school. Vrijwel alle schoolactiviteiten worden muzikaal opgeluisterd: proclamaties, info-avonden, start- en eindvieringen, opendeurdagen, festiviteiten, voorstellingen, … Het professioneel vertrouwen van de directie in haar leraars creëert een hoge mate van autonomie voor de MO-vakgroep. Hierdoor kunnen vernieuwende projecten ontwikkeld worden die onmiddellijk van invloed zijn op het artistieke niveau binnen de MO-lessen.

Ondernemen is risico’s durven nemen. Ondernemen in het kunstonderwijs doet dus ook een appél op je zelfvertrouwen en je geloof in deugdelijke eindresultaten terwijl je de problemen één voor één in de ogen kijkt én, met vallen en opstaan, oplost. Hiervoor moet je buiten de lijnen durven denken en openstaan voor vernieuwing. Een onderneming waarin iedereen zich goed voelt is een vruchtbare bodem voor vernieuwing: het oprichten van een feitelijke vereniging voor het schoolkoor, schoolorkest en de slagwerkgroep was nodig om in aanmerking te kunnen komen voor subsidies waarmee grote en kwaliteitsvolle artistieke producties kunnen worden gefinancierd.
De IMIfilharmonie is inmiddels een autonome vereniging die de muzikale belangen van het IMI behartigt binnen én buiten de schoolmuren. Wie een kijkje wil nemen: imifilharmonie.be

Ondernemerschap loont! Creatie van de opera: ‘Leedberg, de Sage’.

Als kers op de taart van jarenlang onverdroten ondernemen binnen én buiten de schoolmuren is er een ongekende samenwerking op gang gebracht tussen de IMIfilharmonie, de school, lokale verenigingen, de Congolese gemeenschap en het zorgcentrum in het dorp die mensen huisvest met een mentale beperking. Om de kwaliteit en het artistieke niveau te bewaken werken we samen met studenten en collega’s uit kunstinstellingen zoals het Koninklijk conservatorium in Brussel, het RITCS (Brussel) en de lerarenopleiding Artesis Plantijn in Antwerpen. We onderzoeken de mogelijkheden om ook regionaal en zelfs nationaal aandacht te vragen voor dit unieke project én deze unieke combinatie van ondernemerschap en onderwijs.

Ondernemen is hard werken. Je moet niet vies zijn om extra uren te kloppen.

Een opsomming:
De repetities met de acteurs zijn geroosterd na schooltijd. Repetities met de solisten in de avonduren of in het weekend. De repetities met de slagwerkgroep vinden plaats op zaterdagmiddag. De repetities met het koor en het orkest op zondag. Er moeten boodschappen gedaan worden want er is steeds voor iedereen een versnapering en iets te drinken. Het lokaal wordt op vrijdag klaargezet voor de weekendrepetities en op zondagnamiddag weer teruggezet voor de MO-lessen. Tutti-repetities vinden plaats in de turnzaal: alle instrumenten en pupiters worden verhuisd, stoelen worden uit lokalen gehaald, een akoestische piano wordt door sterke collega’s over de straat naar de turnzaal gehesen en op zondagmiddag wordt alles weer in omgekeerde volgorde teruggezet. Koor- en orkestmappen worden in orde gebracht. Partituren worden verwerkt en geklasseerd via een uniek systeem dat een collega bedacht. Leden- en aanwezigheidslijsten worden door een leerling en een collega op de website bijgehouden. Er worden leerlingen opgehaald en thuisgebracht. Er wordt vergaderd op school, in de gemeenteraad, bij collega’s thuis. Er worden sponsors gezocht, subsidiedossiers gemaakt. De boekhouding moet worden bijgehouden. In repetitieweekenden wordt er voor de deelnemers gekookt door collega’s. Ouders en collega’s naaien kostuums. Collega’s timmeren decor. Ouders komen filmen en fotograferen. De collega PO ontwerpt affiches. Elke deelnemer maar ook elke stap in de richting van de voorstelling geneert publiek en uiteindelijk is de opera een inktvlek geworden die iedereen in de regio beroert.

Conclusie:
Ondernemen in kunstonderwijs is het beste uit twee werelden. De artistieke en sociale winst voedt het verlangen van de leraar om zichzelf en het (kunst)onderwijs blijvend te vernieuwen en te verbeteren.
De pedagogische winst genereert waarachtige muzikale ervaringen voor elke leerling, grenze(n)loos talent en mondiale kunst, kortom: de beste leerschool.

Wie nieuwsgierig is geworden, of gewoon blij wordt van dit artikel, is van harte welkom op één van de voorstellingen in het Koetshuis in Strijtem.

zaterdag 3 februari: 16.00 uur
zaterdag 3 februari: 19.00 uur
zondag 4 februari: 15.00 uur

Kaartjes kosten 10 euro (vanaf 12 jaar) en 8 euro (tot 12 jaar)
Reservaties: personeelsadmin.secundair@imi.be  of 054 / 32.31.01

 

© Ivan Coppieters

© Ivan Coppieters

© Ivan Coppieters

© Ivan Coppieters

© Ivan Coppieters

© Ivan Coppieters