Muziek doet leven! De heilzame functie van muziek bij senioren

| 15.02.2016 | Parlement van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Eind 2014 zijn meer dan een 1,3 miljoen Vlamingen of inwoners van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 65 jaar of ouder. De komende decennia blijft dit aantal bovendien sterk groeien. Het toenemend aantal ouderen maakt aandacht voor een waardige en zinvolle invulling van de “derde” of “vierde” levensfase steeds urgenter. Deze urgentie bestaat op persoonlijk vlak, maar ook op maatschappelijk vlak. De Europese Unie wil het ‘Actief ouder worden en solidariteit tussen de generaties’ promoten. Dit vertaalt zich concreet in volgende doelstellingen: pensioenleeftijd wordt uitgesteld, senioren worden gestimuleerd door actieve deelname aan de samenleving en men ijvert voor een betere gezond- heid voor oudere mensen.

Het project ‘Muziek doet leven! Heilzame functie van muziek bij senioren’ speelt in op de gestelde doelen. Uit diverse onderzoeken blijkt immers dat muziek een belangrijke invloed heeft op senioren.

In de ons omringende landen is er een vernieuwende en interessante dynamiek waar te nemen.

In een aantal Europese steden zijn goede praktijkvoorbeelden en degelijke opleidingen voorhanden die een inspirerende rol hebben voor Vlaanderen. Via een symposium, mobiliteitsproject, community, wensen we –in samenwerking met diverse overheden, steunpunten, organisaties uit diverse sectoren-een breed en inspirerend netwerk op te starten en een professionele opleiding aan te bieden.

Vertegenwoordigers uit beleidsorganen: departementen Onderwijs, Cultuur, Zorg en Welzijn. + federaal / lokaal

Vertegenwoordigers uit onderwijskoepels: pedagogische begeleiders van algemeen onderwijs + deeltijds kunstonderwijs

Vertegenwoordigers uit koepelorganisaties: VERDI, VLAMO, KOOR EN STEM

Vertegenwoordigers van seniorenorganisaties

Directies van muziekacademies, beroepsscholen met afdeling Voeding-Verzorging

Directies van ouderlingentehuizen

Vertegenwoordigers uit volkshogescholen

Dirigenten van koren, harmonieën en fanfares

Muziekleraren uit algemeen onderwijs en deeltijds kunstonderwijs

Ergotherapeuten uit zorgcentra en ouderlingentehuizen

Docenten en lectoren van bachelopleidingen muzikale opvoeding en ergotherapie

Senioren

vanaf          8u30 Onthaal met koffie
9u00 Muzikale opwarming: Wegdromen in de Alpen Alpenhoornkwartet
9u30 Welkom Fred Brouwers
9u40 Seniorenbeleid in Hoofdstedelijk Gewest Brussel Pascal Smet
9u50 Muziekparciticipatie bij senioren Mark Mieras
10u30 Muzikaal intermezzo Fabrice Eulry
10u45 Werken met ouderen: een privilige voor musici Karolien Doms
11u30 De heilzame functie van Muziek bij senioren Jos Maes
12u00 Muzikaal intermezzo Fabrice Eulry
12u15 Lunchpauze
14u00 Workshops op diverse locaties in Brusselse zorgcentra
1 Vuur in de vingers Fabrice Eulry
2 Heilzame functie van muziek Jos Maes
4 De Ronnie Gardiner Methode Willemien Feenstra
5 Fanfare van honger en dorst Vincent de Leur
6 Zingen doet leven Nzinga Massamba
16u00 Einde

Team
1. Jos Maes Algemene coördinatie
2. Ann Lingier Coördinatie inschrijvingen
Logistiek medewerkers
6. Lieve Krauss
7. Jocelijn Maes
8. Olivia Dockx
9. Frauke Vaneycken
10. Cathérine Kympers
vlamo logo
logo KenS okra
logo_vgc

 

Inschrijven voor het symposium gebeurt via het inschrijvingsformulier (via rode button of via deze link )

Gelieve het inschrijvingsgeld [€ 70 voor Muzesleden / € 90 voor niet-Muzesleden / € 50 voormiddagprogramma] over te maken op onderstaande gegevens:

BE09 4145 1885 5157
Muzes vzw
Tervuursesteenweg 84
2800 Mechelen

In de mededeling vermeldt u “Muziek doet leven + naam”.

U ontvangt op korte termijn bevestiging via e-mail.

Rond 12 februari wordt ook de indeling voor het keuzegedeelte bekendgemaakt.

Met vragen kan u steeds terecht op info@muzes.be of 015 34 66 58.

 
Voormiddagprogramma

Sprekers

 
 
Pascal Smet

Pascal Smet

Seniorenbeleid in het Hoofdstedelijk Gewest Brussel

Pascal Smet

Smet volgde lager onderwijs in De Zeppelin in Haasdonk, middelbaar onderwijs bij de broeders in Sint-Niklaas en daarna studeerde hij rechten aan de Universiteit Antwerpen.

Hij was van 1989 tot 1997 gemeenteraadslid in Beveren en van 1991 tot 1994 provincieraadslid in Oost-Vlaanderen. Ook werd hij voorzitter van de Jong-Socialisten. Begin jaren negentig verlaat hij Oost-Vlaanderen. Hij heeft dan een job op het commissariaat-generaal voor de vluchtelingen in Brussel en gaat wonen waar hij werkt. Van 2001 tot 2003 is hij de commissaris-generaal voor de vluchtelingen.

In september 2003 duidt Steve Stevaert Smet aan als de nieuwe Brusselse staatssecretaris voor sp.a in de regering-Simonet II. Hij wordt dus ook lid van het College van de Vlaamse Gemeenschapscommissie. Hij krijgt er de bevoegdheid Mobiliteit. Na de verkiezingen van juni 2004 werd Pascal Smet minister van Mobiliteit en Openbare Werken in de regering-Picqué III.

In 2006 werd Smet verkozen tot gemeenteraadslid van de Stad Brussel en werd hij schepen van openbare werken.

Smet was in 2009 lijsttrekker voor de sp.a voor de verkiezingen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De sp.a werd niet mee opgenomen in de Vlaamse meerderheidscoalitie in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Smet werd wel minister van Jeugd, Onderwijs, Gelijke Kansen en Brussel in de Vlaamse Regering-Peeters II.

In 2014 werd Smet minister van Mobiliteit en Openbare Werken in de Brusselse Hoofdstedelijke regering-Vervoort II.

Mark Mieras

Mark Mieras

Waarde van muziekparticipatie voor ouderen

Muziek en de oudere hersenen

Ouderen die muzikaal actief zijn hebben een beter reactievermogen, minder last van ouderdomsdoofheid, eventuele symptomen van dementie treden later aan de dag. Deze en andere positieve onderzoeksresultaten over muziek door ouderen passen in breed perspectief waarin ook andere culturele activiteiten als dans en acteren positieve effecten blijken te hebben op de vitaliteit van deze groep.

In het licht van recente neuro-biologische inzichten is dit te verklaren. De cognitieve achteruitgang bij ouderen ontstaat door een geleidelijk proces van slijtage waardoor verbindingen verbroken raken en het netwerk zijn samenhang verliest. Zo ontstaat een dominoeffect: door het teruglopen van cognitieve functies daalt het zelfherstellend vermogen van de hersenen waardoor het proces versnelt.

Uitdagende activiteiten die enerzijds een beroep doen op emotionele functies en cognitieve functies, waaronder de aandacht, en anderzijds bijdragen aan zelfvertrouwen en eigendunk, helpen de hersenen om de schade beperkt te houden of zelfs te herstellen. Koorzang en musiceren zijn bij uitstek zulke activiteiten. In een vergrijzende samenleving dient dit niet alleen het persoonlijk geluk van ouderen maak ook een maatschappelijk belang: medische kosten dalen en het vergroot de zelfredzaamheid van ouderen aanmerkelijk.

Mark Mieras natuurkundige en wetenschapsjournalist. Hij is auteur van verschillende boeken over hersenontwikkeling en auteur van de litertuurstudie ‘Older, culturally active and full of life. How arts participation contributes to health, welfare and independence’, in opdracht van het Nederlandse Cultuurparticipatiefonds.

Karolien Dons

Karolien Dons

Werken met ouderen: Een privilege voor musici.

Musiceren met ouderen, een privilege voor musici en muziekleraren
Karolien Dons, lectoraat Lifelong Learning in Music / Prins Claus Conservatorium / Hanzehogeschool Groningen

Musici in onze samenleving gaan steeds vaker verbindingen aan met nieuwe publieken op steeds innovatievere wijzen en locaties. Ouderen en plekken waar ouderen zich frequent bewegen is zo een steeds vaker voorkomende verbinding. Mensen in de derde en vierde leeftijd zijn vaak gretig naar muziek, en zeker niet alleen als publiek bij concerten. Ze kunnen tijd vrijmaken en doordat we steeds langer en steeds gezonder leven, zijn ouderen terugkerende gasten in instrumentale lessen, workshops en interactieve concertvormen. Bovendien toont wetenschappelijk onderzoek aan dat
actieve vormen van muziek maken niet alleen de lichamelijke gezondheid maar ook een gevoel van welzijn en kwaliteit van leven kan bevorderen; zelfs bij de meest kwetsbaren onder ons. Buurthuizen, verzorgingshuizen, centra voor dagopvang, ziekenhuizen, vrijwilligersorganisaties en ouderen zelf doen daarom steeds vaker beroep op musici en muziekleraren om op niet-pharmacologische wijze via muziek de kwaliteit van leven van mensen op hogere leeftijd te bevorderen. En dat leverde meermaals erg mooie en succesvolle samenwerkingen op.

Het lectoraat Lifelong Learning in Music van de Hanzehogeschool Groningen onderzoekt voorbeeldpraktijken op dit gebied binnen haar onderzoekslijn Healthy Ageing through
Music & the Arts waarin gekeken wordt naar de betekenis en implicaties van een gezond
wordende samenleving voor musici en muziekleraren. In deze lezing zal worden ingegaan op een aantal van de onderzochte voorbeeldpraktijken uit Nederland en Engeland door middel van persoonlijke getuigenissen en beschrijvingen van praktijksituaties. De lezing geeft inkijk in de praktijken die op vaak unieke wijze ouderen weten te engageren door middel van muziek en hoopt daarmee te illustreren hoe verrijkend musiceren met ouderen kan zijn.

Bio Karolien Dons

Karolien Dons is docent-onderzoeker aan het Prins Claus Conservatorium van de Hanzehogeschool in Groningen en bereidt momenteel haar doctoraat voor aan de Guildhall School of Music & Drama in Londen. Gedreven door een fascinatie voor de betekenis van muziek in de samenleving studeerde ze musicologie aan de Universiteit Gent en muziekpsychologie aan de University of Jyväskylä in Finland. Als lid van het lectoraat Lifelong Learning in Music specialiseert Karolien zich sinds 2010 in het gezond ouder worden via muziek. Haar recente onderzoeksactiviteiten behelsden onder meer het leren bespelen van een instrument op latere leeftijd, creatieve muziekworkshops met ouderen in verzorgingshuizen en muzikaal improviseren met mensen met dementie en hun verzorgers. Geïnspireerd door de vaak bijzondere band die ontstaat tussen musici en ouderen begon ze in 2013 aan haar doctoraatsstudie waarin ze op een etnografische manier kijkt naar inclusie en gedeeld eigenaarschap tijdens het collaboratief musiceren met ouderen.

Jos Maes

Jos Maes

Muziek doet leven! De heilzame functie van muziek bij senioren

In de ons omringende landen is er een vernieuwende en interessante dynamiek waar te nemen. In een aantal Europese steden zijn goede praktijkvoorbeelden en degelijke opleidingen voorhanden die een inspirerende rol kunnen hebben voor Vlaanderen. Via een symposium, mobiliteitsproject, publicatie wensen we –in samenwerking met diverse overheden, steunpunten, organisaties uit diverse sectoren-een breed netwerk op te starten en een professionele opleiding aan te bieden.

1.Ontwikkeling van een netwerk: met opmerkelijke en bruikbare voorbeelden van muziekactiviteiten, methodes, onderzoeksprojecten, publicaties met muziek met senioren. Interessante en innovatieve projecten uit diverse sectoren (amateurkunsten, onderwijs, vrije tijd, privé) in Vlaanderen en de ons omringende buurlanden worden in kaart gebracht en gedeeld met een breed netwerk uit onderwijs, cultuur en welzijn.

2.Voorbereiding en organisatie van een opleiding: een klankbordgroep met vertegenwoordigers uit onderwijs, cultuur en welzijn, bereidt een opleiding voor die een professionele vorming biedt voor studenten uit diverse sectoren. Expertise uit binnen- en buitenland wordt aangetrokken om de vakinhouden optimaal af te stemmen op de verwachte competenties.

Bio Jos Maes

Vanuit een jarenlange ervaring als leraar artistieke vakken in diverse onderwijsniveaus (Algemeen onderwijs, Deeltijds Kunstonderwijs) , muzikant  en begeleider in artistieke processen kunstenorganisaties (professionele – en amateurkunsten en kunsteducatieve organisaties)  heeft Jos Maes 10 jaar geleden Muzes opgericht.  Gedreven door een ideaal dat kunsteducatie voor elk kind/jongere toegankelijk is, studeerde hij af aan het Lemmensinstituut te Brussel (regentaat Muzikale Opvoeding en Trombone),  Kunstwetenschappen en Archeologie aan VUB te Brussel. Momenteel is hij actief als lector Specifieke Lerarenopleiding aan KULeuven en coördinator van het  socio-cultureel Kunstencentrum Klankendaal te Mechelen. Talrijke initiatieven werden genomen onder zijn voorzitterschap om kunsteducatie/muzische vorming onder de aandacht te brengen in het algemeen onderwijs. Opstarten van opleidingen en vormingsdagen, kunstenprojecten in het Algemeen onderwijs, nascholingstrajecten voor leraren muzische vorming in het basisonderwijs, … Onder zijn impuls wil Muzes diverse sectoren laten samenwerken aan een strategisch plan om kwalitatieve kunsteducatie in Vlaanderen voor elk kind/jongere toegankelijk te maken

 

Presentatie en Muzikale intermezzi

 
Fred Brouwers

Fred Brouwers

Van verschillende markten thuis

Biografie

Hij studeerde in 1970 af als licentiaat Germaanse filologie aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Fred Brouwers was lange tijd leraar Engels en Nederlands in het katholiek middelbaar onderwijs en de normaalschool in Bokrijk. Sinds 1978 (en voor het laatst in 2011) presenteerde hij de jaarlijkse Koningin Elisabethwedstrijd. Hij presenteerde bij de Vlaamse openbare omroep (lang BRT(N), nu VRT) ook op Radio 1 (‘De Lange Mars’, waarvoor hij drie keer werd genomineerd voor de Prijs van de Radiokritiek), Radio 2 (‘Bij Bach op de koffie’ en ‘Politheek’) en Radio Drie (nu Klara) tot hij met pensioen ging. Voor Radio Drie schreef en las hij de Brouwerijen, een speels naar hem genoemde serie cursiefjes over de klassieke muziekgeschiedenis met weetjes en merkwaardige gebeurtenissen uit het leven van componisten.

Brouwers voorziet voor de radio het jaarlijks terugkerend Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker van passende commentaar.

Momenteel geeft hij ook lezingen en treedt als zanger op met de jonge VRT Big Band.

Fabrice Eulry

Fabrice Eulry

Verscheidenheid aan muziekstijlen.

Fabrice Eulry – Ondervoorzitter en Artistiek Directeur Résonnance België
Bluespianist – Leraar masterclass improvisatie

Fabrice Eulry werd geboren op 4 september 1962. Zijn kindertijd bracht hij door in Tunesië, zijn jeugd in de buurt van Lyon en daarna in New Orleans om in 1990 te stranden in Parijs.
Hij ontwikkelde zijn improvisatietalent met respect voor verschillende muzikale identiteiten, voor zowel de folklore als intellectuele muziek.Fabrice Eulry blinkt uit in zijn verscheidenheid aan stijlen en haalt zijn verbeelding uit alle akoestische, ritmische, melodische, gezongen en instrumentale muziek: van barok tot Russische romantiek, Duits of Frans, New Orleans jazz tot eenstemmige oriëntaalse klassieke muziek, van Amerikaanse swing tot boogiewoogie en niet te vergeten la chanson Française.

Fabrice heeft een zwak voor de muziek van Scott Joplin, James Scott, Tom Turpin, Joseph Lamb, Zez Confrey, Billy Mayerl enz. De invloed van bepaalde muzikanten is duidelijk merkbaar in zijn speelstijl. Voorbeelden daarvan: Georges Gerschwin, Eroll Garner, Earl Hines, Pete Johnson, Jelly Roll Morton, Wilhelm Kempff, Teddy Wilson, Ramsey Lewis, Ray Charles, Yves Nat, Alfred Cortot enz.Fabrice Eulry probeert altijd om te discussiëren met zijn studenten over muziek met oog voor het respect voor de eigenheid van elke cultuur en elke periode.

Soms combineert hij verschillende stijlen of zet ze naast elkaar in eenzelfde improvisatie.Hij behoudt echter een coherente en eenduidige opbouw vanuit een fenomenologisch standpunt, door zijn gevoelige waarneming van sonore relaties en een scherp bewustzijn van muzikale prioriteiten. De belangrijkste thema’s die hij behandelt zijn: de variatie, het verband tussen de partituur en het klavier, empirische improvisatie, analytische improvisatie, de combinatie van de twee vorige en de studie van de modale muziek.

Fabrice Eulry heeft nog steeds het 24 uur marathon piano record op zijn palmares

horizontal break
Namiddagprogramma
>

In de namiddag kan u deelnemen aan één van onderstaande workshops en vormingen!

Vincent de Leur

Vincent de Leur

De fanfare van honger en dorst

v_de_leur_001
Vincent de Leur is al jaren actief als semi-professionele zanger naast zijn
werk als manager Blazersklas Projecten bij Yamaha.
De Yamaha Blazersklas is een uniek concept voor het muziekonderwijs op de bovenbouw (vanaf 10 jaar) van en muziekverenigingen. De muzikanten van de Blazersklas leren tegelijkertijd en gezamenlijk een orkestblaasinstrument te bespelen. Daarbij vormen de senioren een symfonisch blaasorkest waarbij een goede balans wordt gewaarborgd tussen hout- en koperblaasinstrumenten.
Vanuit een kennismaking met het instrumentarium worden enkele praktische oefeningen aangevat. Houding, ademhaling, technische aspecten worden besproken en in praktijk omgezet.
In een nabespreking wordt de opstart van een Blazersklas, mogelijke samenwerking met een harmonie of fanfar, financiering, …. besproken.

 

Willemien Feenstra

Willemien Feenstra

Ronnie Gardiner Methode

De Ronnie Gardiner Methode, zet het brein in beweging!
De Ronnie Gardiner methode (RGM) is een oefenmethode voor de hersenen, waarbij op het ritme
van muziek oefeningen worden gedaan aan de hand van geprojecteerde symbolen. Het doel
hiervan is om de hersenen zodanig te activeren, dat deze in optimale conditie komen en, in geval
van aandoeningen aan het centrale zenuwstelsel, waar mogelijk zorgen voor (gedeeltelijk) herstel
van verstoorde functies.

RGM helpt om gezond ouder te worden. Het verbetert concentratie, geheugen, motoriek,
coördinatie, spraak, links/rechtsgevoel.

Bovendien geeft het zelfvertrouwen, energie en je wordt er vrolijk van.
Tijdens de workshop maak je kennis met de achtergrond en werking van de RGM en bouwen we
geleidelijk naar een complete oefening, zodat je de methode zelf kunt ervaren.

De RGM sluit goed aan bij de wetenschappelijke inzichten betreffende neuroplasticiteit. Er wordt
gebruik gemaakt van gehoor, gezicht, gevoel en beweging; door de multi-sensorische aanpak worden
meerdere hersengebieden tegelijk geactiveerd. Dit stimuleert de samenwerking tussen beide hemisferen en tussen verschillende hersengebieden onderling. Hierdoor kunnen nieuwe neurale netwerken ontstaan en daardoor functies verbeteren.

Bovendien wordt, onder invloed van het gebruik van muziek, de dopamine aanmaak gestimuleerd. Sinds 20 jaar maakt men in Zweden binnen de zorg en het onderwijs gebruik van de Ronnie Gardiner Methode. Dit als onderdeel van de behandeling van patiënten met hersenschade en aandoeningen aan het centrale zenuwstelsel, zoals NAH/CVA, MS, dementie en de ziekte van Parkinson. Inmiddels heeft de methode bewezen ook positief effect te hebben bij kinderen en volwassenen met leer- en
concentratie-problemen (dyslexie, dyscalculie en AD(H)D) en bij mensen met burn-out en/of
depressieve klachten.

De mogelijke effecten van de RGM zijn:
 verbetering concentratievermogen;
 verbetering van de coördinatie;
 verbetering van motorische vaardigheden;
 verbetering van het geheugen;
 een verbeterd links-/rechtsgevoel;
 verbetering van zowel het spraak-, lees- als leervermogen;
 toename van zelfvertrouwen;
 verbetering van stemming, deelnemers worden er vrolijk van;
 verhoging van het energieniveau.

Willemien Feenstra is ruim 20 jaar werkzaam als pianodocent aan Muziekschool Hunsingo in
Bedum. Daarnaast heeft ze een lespraktijk in Groningen waar ze voornamelijk aan senioren les geeft, zowel beginners als gevorderden.

Ook gaf zij vanuit de Muziekschool jarenlang muziektheoriecursussen zowel aan kinderen als volwassenen.
Met een speciale (kleur)methode geeft ze pianoles aan mensen met een beperking.
In 2010-2012 was zij betrokken bij het onderzoek Ouderen en Muziek in het kader van Healthy Aging aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen. Zij was lid van het Consortium en werkte mee als ervaren docent in lesgeven aan ouderen.
In 2013 kwam ze in aanraking met RGM dat net zijn intrede deed in Nederland.
Sinds 2014 is zij gecertificeerd RGM Practitioner.

346d03df-ffc4-40ef-a301-56b598183521 (2)

Jos Maes

Jos Maes

De heilzame functie van muziek bij senioren.

Tijdens de sessie ‘Heilzame functie van muziek bij senioren’ wordt vanuit diverse doelgroepen  ingegaan op volgende items:

 

-Noden en behoeften in kaart brengen mbt muziek met senioren.

-onderwijs: algemeen onderwijs/ deeltijds kunstonderwijs en lerarenopleidingen
-amateurkunsten
-zorgcentra
-welzijn en vrije tijd

Perspectieven

-Samenstelling van klankbordgroep
-Inrichten van vormingsdagen + opleiding
-Opstarten van communitygroep

Verder worden de krijtlijnen besproken om volgende items te concretiseren

  1. Opstarten van breed netwerk met vertegenwoordigers uit onderwijs, cultuur en welzijn en zorg in Europese context
  2. In beeld brengen van bestaand onderzoek en goede praktijkvoorbeelden.
  3. Creëren van degelijke partnerschappen binnen het veld van internationale muziekeducatoren.
  4. Onderzoek van bestaande muziekopleidingen in Europese context.
  5. Disseminatie van bestaande muziekopleidingen dmv publicatie en congres.
  6. Voorbereiding van opleiding ‘Muzikale vorming van senioren in Vlaanderen’.

 

NOTENBOOM_Publicatie2_2
Jos Maes is actief als muziekpedagoog en organisator van diverse initiatieven. Al jaren actief als voorzitter van Muzes zet hij zich in voor degelijke muziek- en kunsteducatie.

Coördinator van het project Muziek doet leven!

Nzinga Massamba

Nzinga Massamba

Zingen doet leven

Zingen onder de douche kan dan wel schadelijk zijn voor je huisgenoten, voor je gezondheid doet het wonderen. Onze keel van tijd tot tijd openzetten verhoogt onze weerstand, is goed voor onze bloedsomloop, en doet wonderen voor ons stressniveau.

Zingen doet wat met een mens. Niet alleen is het, vooral in groep, een aangenaam en gezellig tijdverdrijf, bovenal is het zeer gezond. Zingen verhoogt de weerstand en is ideaal tegen stress. Wie zingt, heeft extra lucht en adem nodig en dat is heilzaam voor de bloedsomloop. Om nog maar te zwijgen over het plezier dat de stress meteen doet inkrimpen.
Het is mooi om elkaar te ontmoeten tijdens het zingen. Samen zingen geeft het contact een nieuwe en positieve impuls. Zingen activeert het ouder wordende brein. Of het nu gaat om de fysieke kant (je stembanden gebruiken), cognitie (het onthouden van melodie en tekst) of emotie (muziek roept herinneringen en gevoel op); zingen is gezond voor het hele lijf.

 

Belangrijke vertolkers van de oervorm van de (zwarte) gospel waren/zijn Mahalia Jackson, die algemeen als ‘de koningin van de gospelmuziek’ wordt beschouwd, de Staples Singers en The Five Blind Boys of Alabama. Ook Sam Cooke, Jackie Wilson en John Legend zijn beïnvloed door gospelmuziek.

In deze sessie wordt de deelnemers de basisbeginselen aangereikt van een op maat voor zingen met senioren. Tijdens de infosessies ‘Hoe starten met een koor? leren beroepskrachten uit de ouderenzorg, muzikale en andere vrijwilligers, mantelzorgers, …heel concreet hoe ze met een beginnend koor de beste resultaten kunnen bereiken.

Tijdens de sessie de deelnemers wegwijs gemaakt in de kracht van muziek voor senioren, leren zij hoe de opstart en organisatie van een gospelkoor aan te pakken en volgt er een toelichting over het repertoire en de methode om met een gemengde groep te zingen. Voor het eerste deel van het programma wordt een praktische zangsessie georganiseerd met senioren uit Brussel.

Jos Maes

Jos Maes

De pedagogie van de Stichting Résonnance

Eén van de hoofddoelen van De Stichting Résonnance het onderwijzen en ontwikkelen van een pedagogie, gebaseerd op de kennis van de muzikale fenomenologie gecombineerd met beheersing van het lichaam en de ademhaling.

Concreet vertaalt de pedagogie zich als volgt:

– De oprichting van pianoscholen voor iedereen, ongeacht de leeftijd, met de nadruk op gratis onderwijs zonder examens of competitiedruk;
– De vrijwillige deelname van leraars en leerlingen aan de concerten die de Stichting organiseert in rusthuizen, ziekenhuizen, instellingen en gevangenissen.

In de loop der jaren hebben talrijke muzikanten en Europese muzikale of wetenschappelijke instellingen een duurzame relatie opgebouwd met de Stichting en een grote waardering gekregen voor het unieke en vernieuwende karakter van De Pedagogie Résonnance: Fenomenologie van de klank en de houding.

Daardoor konden er in verschillende Europese landen filialen van Stichting Résonnance opgericht worden in samenwerking met Europese universiteiten en conservatoria zoals de Universiteit Roma Tre, het Santa Cecilia Conservatorium in Rome, het Russische Rachmaninov Conservatorium van Parijs, de EPFL (Federale Polytechnische school van Lausanne), de Nationale Muziekuniversiteit van Boekarest, de Kunst Universiteit George Enescu van Lasi en het Nationaal Conservatorium van Beiroet.

Naast andere projecten met academische milieus is er, in het centrum Résonnance Italië in Rome, de mogelijkheid om een opleiding te volgen naar de Pedagogie Résonnance in het kader van de Master «Formatione musicale e dimensioni del contemporaneo» aan de Universiteit Roma Tre. De opleiding staat gelijk met 10 credits conform het Bolognaproces.

Met de oprichting van CIEPR, wil de stichting een hoger opleidingsniveau promoten en verspreiden voor gevorderde muzikanten en daarnaast het onderzoek gelinkt aan de Fenomenologie van de klank en de houding stimuleren.

CIEPR organiseert jaarlijks:

– Een tiental masterclasses voor piano, zang, kamermuziek, dirigeren en piano-improvisatie.
– Verschillende conferenties met internationaal erkende sprekers over thema’s en waarden gelinkt aan de Pedagogie Résonnance zoals gratis onderwijs en competitie.
– Talloze concerten voor het goede doel door studenten van de masterclass. Die concerten maken deel uit van de opleiding want daar kan alle theorie in ervaring worden gegoten.

Fenomenologie van de klank

De klank. De klank in relatie met stilte, vibraties van een klank, harmonieën, klankparameters, het potentieel van een klank volgens de fenomenologie van de muziek.

De klank en de mens. De analogie tussen klank en mens, de relatie van de mens tegenover klank, referentiesystemen.

De octaaf en de kwint. Wat gebeurt er in het bewustzijn van de mens bij het horen van een octaaf, een kwint? Fenomenologische uitleg over wat er zich voordoet.

De pulsatie. Wat gebeurt er in het bewustzijn van de mens bij het waarnemen van een pulsatie? Identificatie van de pulsatie, verandering van de pulsatie binnen een muziekstuk, de relatie van de pulsatie met het ritme, het register, de intensiteit.

Basis articulatie. Identificatie van de articulatie: indeling van melodische parameters, ritme en harmonie binnen een articulatie.

Twee klanken. Wat gebeurt er in het bewustzijn bij de waarneming van twee opeenvolgende of tegelijk gespeelde tonen? De psychologie van de intervallen, grote terts en kleine terts.

Drie of meer klanken. Wat gebeurt er in het bewustzijn bij de waarneming van drie of meer opeenvolgende of tegelijk gespeelde tonen? De toonladder, de akkoorden.

Opeenvolging van akkoorden. Wat gebeurt er in het bewustzijn bij de waarneming van een relatie van twee akkoorden? De cadans en de tonaliteit in het licht van de fenomenologie van de klank.

De frasering. De frasering van een toonladder met de kennis van de psychologie van intervallen. Hoe zich oriënteren in de frasering in kleine en grote vormen.

De muziekvormen. Studie van verschillende vormen in muziekstukken van het repertoire in relatie met het bewustzijn, met in het achterhoofd de wetenschap dat alle vormen ontstaan zijn uit onze affectieve wereld. Hoe bouw je een definitieve articulatie op om alle parameters in één eenheid te integreren?

Fenomenologie van de houding voor pianisten

De hand. Kennis van de eigen hand, de hand vorm geven, de ideale positie van de hand, hoe vorm je de oppervlakte voor je handpalm. Aanslag.

Het gewicht van de arm. De positie in zithouding, de souplesse van de schouder, de elleboog en de pols. Hoe word je je bewust van het gewicht van je arm.

De studie van de keuze van de vingerzetting in functie van de frasering. Hoe vingerzettingen aanpassen in functie van de fenomenologische benadering van de hand.

Muzikale beweging in een oneindige acht (beweging van de pols). Integratie van het gewicht van de arm in de beweging, welke noten speel je in de beweging.

De voeten. De klank doen ademen door het gebruik van de pedaal. Gebruik van de demper in coördinatie met de pedaal.

De adem in het spel van de pianist. De ademhaling. De innerlijke impuls van de spieren in relatie met de houding en de innerlijke impuls van de spieren in relatie met de pulsatie.

Muzikale houding in relatie met frasering. De muzikale houding in relatie met het interval, de intensiteit, het tempo en de articulatie.

De voorbereiding van een muziekstuk. Hoe werk je aan een piano, hoe leer je vanbuiten, hoe bestrijd je plankenkoorts, zich bewust voorbereiden aan de piano, zich bewust worden van de emotie die de noten bij de uitvoerder kunnen losweken.

Omgaan met plankenkoorts. Begrijpen en onder controle houden.

 

 

FABRICE-EULRY-130214-532x400

Muzes in dialoog met enkele senioren...
>
Zeger Vandersteene

Zeger Vandersteene

Muziek kan ons troosten ,sterken , rust brengen en misschien hebben we op latere leeftijd dat wel meer nodig


Zelf vind ik dat er veel te veel opsplitsing wordt gemaakt tussen senioren en de rest van de volwassen bevolking . Door “senior”te worden kunnen we alleen meer tijd hebben om ons te interesseren voor en bezig te houden met zaken die we eigenlijk steeds wilden maar waarvoor de tijd gewoon ontbrak . In die zin :wat betekent MUZIEK voor senioren ?: Wel hetgeen die altijd heeft betekend ,alleen mag en kan dan de bestede tijd aan muziekbeleven , beluisteren ,genieten,wel meer worden .

Als er GEEN interesse was daarvoor vroeger ,dan is het hoogstwaarschijnlijk moeilijk om er “nu” nog in te stappen .

Natuurlijk ligt de waarde van de muziek waarover wij het hebben op een niveau waarop ze ons kan een voldoening geven ,begeesteren ,vervoeren, veel meer dan in “onbezonnen tijden” .

We kunnen die drang naar schoonheid NODIG krijgen . Muziek kan ons troosten ,sterken , rust brengen en misschien hebben we op latere leeftijd dat wel meer nodig .

Het aandachtig luisteren vergt ook een inspanning ,heel wat meer dan het kijken -zeker naar TV- en dat is wel heel positief .

Ik kan alleen maar getuigen dat ik (als nog steeds aktief uitvoerend zanger) ,heel mijn leven en steeds meer steun en zingeving ,zelfs relativeringsvermogen en berusting heb ondervonden door in mijn geval te zingen en mijn geliefde muziek te beluisteren . Ik kom soms ahw in een andere werld terecht …vandaag heb ik daar echt wel grote behoefte aan …er is zoveel lelijks hier .

3542576324

 

 

 

 

 

Zeger Vandersteene

Jeugd en opleiding

Vandersteene studeerde aan het Sint-Lievenscollege (Gent). Hij zong reeds als jongen de sopraansolo’s in de bekende Schola Cantorum van de Sint-Baafskathedraal te Gent. Vier jaar lang zong hij er de gregoriaanse propriumgezangen en de grote polyfonisten, maar ook Bach, Händel, en veel romantische muziek.

Vandersteene studeerde burgerlijk ingenieur aan de Rijksuniversiteit Gent, maar besloot voor de muziek te kiezen. Hij werkte aan zijn zangtalent bij bekende zangers en specialisten, zowel in de sector van de authentieke benadering, als bij de vertolkers van de hedendaagse muziek. Zijn coach is Yva Barthelemy. Als lichte tenor studeerde en zong hij onder specialisten zoals Nicolaus Harnoncourt, Frans Brüggen, John Eliot Gardiner, Philippe Herreweghe en Ton Koopman, voor Oude Muziek en barok. Voor het meer hedendaagse repertoire zong hij met Henri Pousseur, Peter Schat en Reinbert de Leeuw. Internationaal maakte hij onder meer opnamen voor Harmonia Mundi en Erato.

Zijn vaste begeleider is Levente Kende.

Repertoire en activiteiten

Hij zingt in muziekcentra van Oost– en West-Europa, de Verenigde Staten, Mexico, Zuid-Amerika, Israël en Japan. Zijn repertoire is uitgebreid, van Gregoriaans over Middeleeuwen, Renaissance, Barok tot hedendaags. Hij legde zich vooral toe op Oratorium en andere vocale werken met orkest. Toch vertolkte hij ook vele barok-opera’s. Hij werkte met diverse dirigenten.

Creaties en plaatopnamen

Hij creëerde zelf zes hedendaagse opera’s op de internationale scène (München, Venetië, Berlijn, Amsterdam en Zürich). Hij maakte een vijftigtal platen en cd’s en geeft masterclasses in Japan, Mexico, Oostenrijk en in Brugge. Hij is gast-professor aan de Universiteit van Mexico-Stad (Conservatorio Nacional), aan de Nihon University van Tokio en de Mukogawa University te Osaka. Hij werd uitgenodigd om op de Belgian Day van de wereldtentoonstelling in Aichi (Japan), in juni 2005, een concert te geven met het Pioneer Symphonic Orchestra, waarin hij Lodewijk Mortelmans’ en Samuel’s orkestliederen vertolkte, naast Japanse liederen. Hij is ereprofessor aan het departement Muziek en Drama van de Hogeschool te Gent.

Jan Becaus

Jan Becaus

Op latere leeftijd muziek maken kan in vele opzichten boeiend zijn


Op oudere leeftijd muziek maken, kan inderdaad in velerlei opzichten boeiend zijn. Ik heb het zelf geprobeerd en er ruim tien jaar tijd, geld en veel moeite in gestoken. Helaas hebben mijn inspanningen niet geleid tot noemenswaardige prestaties, enkel tot een stapel getuigschriften die helaas de lading niet dekken. Ondanks mijn noeste arbeid bleef ik noten spelen en geen muziek maken. Indien ik al mijn inzet gewijd had aan het beluisteren van goede muziek, dan had ik veel meer esthetisch plezier beleefd en was mijn kennis van de muziek vandaag veel ruimer geweest. Waarmee ik wil zeggen, dat muziek leren maken op latere leeftijd niet bij iedereen tot resultaten leidt.

Klarinet spelen en in mijn tuin krabben, dat is mijn nieuw leven!

Becaus groeide op in een slagersgezin in de Muide, de havenwijk van Gent. In 1963 verhuisde de familie naar Heusden. In 1971 behaalde Becaus aan de normaalschool in Oostakker zijn onderwijzersdiploma en daarna dat van regent in Engels-Nederlands-Duits te Gent. Voor zijn legerdienst was hij een jaar opvoeder in het internaat, aan het Koninklijk Atheneum Voskenslaan in Gent. Na zijn legerdienst in 1973 heeft hij een vol schooljaar lesgegeven aan dezelfde school.

Daarna gaf hij tot 1984 les aan het Koninklijk Atheneum Eeklo. Op 17 september 1984 kwam hij als journalist in dienst bij de toenmalige BRT. Een jaar later werd hij nieuwsanker van Het journaal. Becaus presenteerde jarenlang het Journaal Laat, in de nazomer van 2012 werd hij nieuwsanker van de journaals om één en zeven uur vanwege het vernieuwde format van het Journaal Laat. Hij presenteerde voor de laatste keer een journaal, het zevenuurjournaal, op 31 juli 2013, waarna hij met pensioen ging. Na zijn pensionering werd hij columnist voor Kerk & Leven. Eind 2013 maakte hij voor de VRT nog het jaaroverzicht.

Voor de VRT-nieuwsredactie werd hij naast nieuwslezer specialist voor het Belgisch koningshuis, op verzoek van zijn bazen. Zo maakte hij het documentaireprogramma De stem van de koningin over koningin Paola. Hij gaf de koningin ook kortstondig Nederlandse les, wat ze zelf vroegtijdig stopte. Het Vaticaan was een andere specialisatie van Becaus.

Becaus staat bekend om zijn goede uitspraak van vreemde talen, vooral dan het Engels, waar hij een punt van maakt.

Becaus is gehuwd, heeft geen kinderen en woont in Sint-Martens-Latem, nabij Gent.

In 2009 publiceerde hij samen met verslaggever Christian Laporte van La Libre Belgique het boek In gesprek met kardinaal Danneels.

In 2014 werd hij als senator voor de N-VA gecoöpteerd.

media_xl_6026522

Fred Brouwers

Fred Brouwers

Van al wat men senioren kan aanbieden, is muziek wellicht het meest existentiële expressiemiddel.


Je hoort vaak het cliché dat muziek een universele taal is, die iedereen wereldwijd begrijpt. Dat is ten dele waar, want elke taal moet je toch eens leren, zelfs die universele. Maar goed, ze is voor jong en oud bestemd. Net wanneer het op leeftijdscategorieën aankomt, krijg je een ander vooroordeel: klassieke muziek is voorbestemd voor de grijze generatie, rock voor de veelkleurige jeugd. Ook daar passen vraagtekens bij. Waarom zou een senior geen Stratocaster kunnen velen en zou een kleuter

niet van de Vuurvogel kunnen genieten? Nog zo’n opdeling: heel wat mensen zijn bang om over muziek zelfs maar te praten omdat ze er ‘niets van kennen’. Kenners en niet-kenners. Ook hier moet mattenklopper overheen: iedereen mag en kan muziek maken binnen zijn eigen context. Daarom dus niet om ze per se aan een groot publiek te slijten, maar om er zelf troost en – iets positiever – echte voldoening aan te beleven. Het is vooral de senior bij die vooroordelen in het hoekje staat.

Jongeren mogen namelijk alles nog eens uitproberen, ouderen hebben hun tijd gehad. Jammer. Fout. Muziek is universeel, horizontaal en verticaal. Van al wat men senioren kan aanbieden, is muziek wellicht het meest existentiële expressiemiddel. Het gaat er uiteraard niet om dat een stel tachtigers met een heavy metal band het podium van Werchter op moet, of zijn/haar versie van Bachs Goldberg Variaties in het PSK moet gaan uitvoeren. Het gaat om intense beleving van melodie, ritme, tempo, harmonie, beweging, zeg maar emotie. Passief, actief of allebei. Hoog tijd dat we ons daar eens mee gaan op concentreren. De beweging is gelukkig op gang gekomen en ook de kennis om dat alles op een juiste manier aan te zwengelen is voorhanden. Waar wachten we nog op?

fred_brouwers_0