Kort antwoord: Een karaktereigenschap die écht met de letter Y begint, bestaat niet in het Nederlands. Wat mensen meestal zoeken is de lijst met eigenschappen die beginnen met IJ, omdat de ij vroeger als y werd geschreven en in woordspelletjes en alfabetlijstjes vaak nog onder de Y wordt gerekend. Bruikbare voorbeelden: ijverig (hardwerkend, positief), ijzersterk (fysiek of mentaal erg sterk, positief), ijskoud (kalm blijven onder druk, positief, of juist harteloos, negatief) en ijdel (te veel bezig met uiterlijk en bewondering, negatief). Woorden die wel echt met een y beginnen, zoals yoga en yoghurt, zijn leenwoorden zonder karakterbetekenis.
De volledige lijst: eigenschappen met IJ
| Eigenschap | Betekenis | Positief of negatief |
|---|---|---|
| IJverig | Hardwerkend en gedreven | Positief |
| IJzersterk | Mentaal of fysiek erg weerbaar | Positief |
| IJskoud | Blijft kalm op het juiste moment, of: toont geen medeleven | Kan beide |
| IJdel | Te veel gericht op uiterlijk en bewondering door anderen | Negatief |
| IJzig | Kil en afstandelijk in de omgang | Negatief |
| IJselijk | Huiveringwekkend; literair woord | Negatief |
| IJlhoofdig | Verward of warrig, vaak door koorts | Negatief |
Waarom valt de ij onder de Y?
De ij is in het Nederlands een digraaf: twee letters die samen één klank vormen. Vroeger werd die klank ook geschreven als een y met puntjes erboven, iets wat je nog terugziet in achternamen zoals Dykstra en Van Wyk. Daardoor duikt de ij in oude alfabetlijstjes en sommige woordspellen nog op als variant van de Y. Bij het gewoon alfabetisch sorteren van woorden in het Nederlands hoort de ij tegenwoordig echter onder de I.
Bestaat er dan geen enkel woord dat met een echte Y begint?
Wel woorden, maar geen karaktereigenschappen. Yoga, yoghurt, yeti, yen, ypsilon en yuppie beginnen allemaal met een y, maar het zijn stuk voor stuk leenwoorden die niets zeggen over iemands persoonlijkheid.
Welke eigenschap kies je voor een sollicitatie?
Ijverig en ijzersterk zijn de twee veiligste keuzes: beide zijn onmiskenbaar positief en breed inzetbaar. IJskoud kan ook, maar leg dan uit dat je het bedoelt als "kalm blijven onder druk", anders klinkt het al snel als harteloos.
Meer over de ij als digraaf en de spellingregels lees je op onzetaal.nl en taaladvies.net. De officiële spelling van deze woorden staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal, en achtergrond over de letter ij vind je op nl.wikipedia.org.
